Jakie jest w praktyce znaczenie „wysokiego prawdopodobieństwa” że choroba ma charakter zawodowy? Czy zainteresowany chory musi przeprowadzić dowód spowodowania jego choroby przez narażenie zawodowe, czy wystarczy, aby wykazał istnienie warunków narażających na powstanie choroby w miejscu pracy i posiadane schorzenie?

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2026 r., II GSK 1704/22 oddalił skargę spółki zatrudniającej ludzi w warunkach działania czynników chorób zawodowych złożoną na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego uznającego schorzenia pracowników za chorobę zawodową.

Sąd uznał, że wystarcza wysokie prawdopodobieństwo związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy. W takiej sytuacji organy administracji nie muszą badać wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia zwłaszcza, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby. Wiedza medyczna, która uznaje określony czynnik za wywołujący określoną jednostkę chorobową i jednoczesne stwierdzenie występowanie tego czynnika na stanowisku pracy daje podstawę do uznania, że stwierdzony czynnik doprowadził do powstania choroby zawodowej (taka sytuacja określana jest mianem narażenia zawodowego).

Rozumowanie w tej sprawie było następujące: jeżeli do stwierdzenia choroby zawodowej wystarcza wysoki stopień prawdopodobieństwa jej powstania w następstwie działania czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, to nawet w sytuacji, w której istnieją także inne (konkurencyjne) czynniki etiologiczne powstania choroby zawodowej, której istnienie nie budzi wątpliwości, domniemanie przemawia za zawodową etiologią tego rodzaju schorzenia.

Oznacza to przerzucenie ciężaru dowodu na pracodawcę kwestionującego zawodowy charakter danego schorzenia. Musi on wykazać, że choroba została spowodowana wyłącznie przyczynami nie pozostającymi w związku z zatrudnieniem i obalić domniemanie związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a narażeniem zawodowym i rozpoznaniem choroby zawodowej.