Cyfryzacja ochrony zdrowia nie ogranicza odpowiedzialności podmiotów leczniczych, lecz istotnie ją modyfikuje. Elektroniczna dokumentacja medyczna oraz świadczenia udzielane w formie telemedycznej podlegają tym samym standardom prawnym co świadczenia tradycyjne.
E-dokumentacja jako główny dowód w sporach medycznych
Elektroniczna dokumentacja medyczna pozostaje podstawowym dowodem w postępowaniach cywilnych, karnych i administracyjnych. Jej niekompletność, niespójność lub brak identyfikowalności osoby dokonującej wpisu obciążają podmiot leczniczy.
Systemy informatyczne, procedury ich obsługi oraz szkolenia personelu stanowią obecnie element należytej staranności organizacyjnej podmiotu leczniczego. Awaria systemu, błędy oprogramowania czy niewystarczające przeszkolenie personelu nie zwalniają z odpowiedzialności.
Dostęp pacjenta do dokumentacji elektronicznej
Prawo pacjenta do dostępu do dokumentacji medycznej obejmuje również dokumentację prowadzoną elektronicznie, w tym za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta. Podmiot leczniczy zobowiązany jest do zapewnienia pacjentowi możliwości realizacji tego prawa w sposób efektywny i terminowy. Trudności organizacyjne czy techniczne nie zwalniają podmiotu leczniczego z jego realizacji tego obowiązku.
Odmowa lub opóźnienie w udostępnieniu dokumentacji, nawet motywowana względami organizacyjnymi lub technicznymi, może skutkować m.in. interwencją Rzecznika Praw Pacjenta.
Telemedycyna a standard należytej staranności
Udzielanie świadczeń zdrowotnych na odległość nie obniża standardu należytej staranności wymaganej od personelu medycznego. Kluczowe znaczenie ma prawidłowa kwalifikacja pacjenta do teleporady oraz udokumentowanie jej przebiegu. Podmiot leczniczy ponosi odpowiedzialność za prawidłową kwalifikację pacjenta do teleporady oraz ocenę, czy forma zdalna jest wystarczająca w konkretnym przypadku klinicznym.
Brak badania fizykalnego nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność za błąd diagnostyczny lub terapeutyczny, jeżeli zdalna forma świadczenia była niewystarczająca w danym stanie faktycznym.
Ochrona danych medycznych jako źródło samodzielnej odpowiedzialności
Dane medyczne podlegają szczególnej ochronie na gruncie RODO. Naruszenia bezpieczeństwa danych coraz częściej stanowią samodzielną podstawę odpowiedzialności podmiotów leczniczych – niezależnie od jakości udzielonego świadczenia.
Podmiot leczniczy odpowiada zarówno za własne działania, jak i za działania podmiotów przetwarzających dane na jego rzecz, w tym dostawców systemów informatycznych.
Zgoda pacjenta w środowisku cyfrowym
Zgoda pacjenta wyrażona w formie elektronicznej lub podczas teleporady jest prawnie dopuszczalna, jednak musi spełniać wymogi zgody świadomej. Automatyzacja procesu jej pozyskiwania nie zwalnia podmiotu leczniczego z obowiązku wykazania, że pacjent został rzetelnie poinformowany o charakterze świadczenia i ryzykach.
Wnioski Cyfryzacja ochrony zdrowia zwiększa znaczenie standardów organizacyjnych, dokumentacyjnych i compliance w działalności podmiotów leczniczych. E-dokumentacja i telemedycyna nie redukują ryzyka prawnego – przeciwnie, przenoszą je na płaszczyznę dowodową i organizacyjną, która coraz częściej decyduje o wyniku sporów medycznych. Wdrożenie adekwatnych standardów organizacyjnych oraz procedur zarządzania jest kluczowe dla zapewnienia sprawnego funkcjonowania
